भारतीय राज्यघटनेच्या ६ व्या अनुसूचीतील (Sixth Schedule) तरतुदींनुसार, संसदेने केलेला कायदा संबंधित स्वायत्त जिल्ह्यांना लागू होणार नाही किंवा सुधारित स्वरूपात लागू होईल, असे निर्देश देण्याचा अधिकार भारताच्या राष्ट्रपतींना खालीलपैकी कोणत्या राज्यांमधील आदिवासी क्षेत्रांबाबत आहे? (१) मणिपूर, मेघालय, मिझोराम (२) त्रिपुरा, आसाम, मेघालय, मिझोराम (३) आसाम, मेघालय, मणिपूर, त्रिपुरा (४) मेघालय, मिझोराम आणि त्रिपुरा योग्य पर्याय निवडा:
EN
Under the provisions of the Sixth Schedule of the Indian Constitution, the President of India has the power to direct that an Act of Parliament shall not apply or shall apply with modifications to the autonomous tribal areas of which group of States?
(1) Manipur, Meghalaya, Mizoram
(2) Tripura, Assam, Meghalaya, Mizoram
(3) Assam, Meghalaya, Manipur, Tripura
(4) Meghalaya, Mizoram, and Tripura
Choose the correct option:
योग्य उत्तर: पर्याय (४) - मेघालय, मिझोराम आणि त्रिपुरा.
विश्लेषण:
•
६ व्या अनुसूचीतील परिच्छेद १२ आणि १२A/१२B नुसार, आसाम, मेघालय, त्रिपुरा आणि मिझोराम (AMTM) या चार राज्यांमधील आदिवासी स्वायत्त जिल्ह्यांमध्ये कायदे लागू करण्याबाबत विशेष तरतुदी आहेत:
१)
आसाम (Assam): आसाममधील स्वायत्त जिल्ह्यांबाबत संसदेचा कायदा लागू न करण्याचा किंवा सुधारित स्वरूपात लागू करण्याचा अधिकार 'आसामच्या राज्यपालांना' (Governor of Assam) आहे.
२)
मेघालय, मिझोराम आणि त्रिपुरा (Meghalaya, Mizoram, Tripura): या तीन राज्यांमधील स्वायत्त जिल्ह्यांबाबत संसदेचा कायदा लागू न करण्याचा किंवा बदल करून लागू करण्याचा अधिकार 'भारताच्या राष्ट्रपतींना' (President of India) आहे.
•
म्हणून राष्ट्रपतींना हा अधिकार 'मेघालय, मिझोराम आणि त्रिपुरा' या तीन राज्यांच्या आदिवासी क्षेत्रांबाबत आहे (पर्याय ४ बरोबर).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
६ व्या अनुसूचीतील सूक्ष्म फरक कायम लक्षात ठेवा:
•
आसाममधील आदिवासी भाग -> अधिकार 'राज्यपालां'ना आहे.
•
मेघालय, त्रिपुरा व मिझोराममधील आदिवासी भाग -> अधिकार 'राष्ट्रपतीं'ना आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) - Meghalaya, Mizoram, and Tripura.
Analysis:
•
The Sixth Schedule of the Constitution applies to the tribal areas of four north-eastern states: Assam, Meghalaya, Tripura, and Mizoram (AMTM).
•
There is a crucial constitutional distinction regarding the power to bar or modify Parliamentary Acts in these autonomous areas:
•
In Assam: The power to direct that an Act of Parliament does not apply, or applies with exceptions and modifications, rests with the GOVERNOR of Assam (Paragraph 12(1)(b)).
•
In Meghalaya, Tripura, and Mizoram: This power rests exclusively with the PRESIDENT of India (Paragraphs 12A(b) and 12B(b)).
•
Therefore, the President exercises this power for Meghalaya, Mizoram, and Tripura.
Distractor Evaluation:
•
Options (1) & (3): Manipur is NOT a Sixth Schedule state (Manipur is under Article 371C).
•
Option (2): Includes Assam, where the power belongs to the Governor, not the President.
•
Option (4): Precisely lists the three states where the President holds this power.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
High-yield nuance of Sixth Schedule:
•
For Assam's autonomous districts: Governor modifies/bars Parliamentary laws.
•
For Meghalaya, Tripura, and Mizoram: President modifies/bars Parliamentary laws.