इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास ASO Pre 2011 MEDIUM

पाणी पुरवठ्यासाठी, धरवाची उभारणी, रीतीचे आधुनिकीकरण, जातीवंत जनावरांची पैदास, फलोद्यान शास्त्र व संरक्षण या विषयाबाबतच्या दूरदर्शी संकल्पना प्रथम ............. यांनी मांडल्या.

EN Visionary concepts regarding dam construction for water supply, modernization of agriculture, breeding of pedigree livestock, horticulture, and conservation were first presented by .............
A
न्यायमूर्ती म.गो.रानडे Justice M. G. Ranade
✓
महात्मा ज्योतिबा फुले Mahatma Jyotiba Phule
✓ योग्य उत्तर (Correct Answer)
C
महाराजा सयाजीराव गायकवाड Maharaja Sayajirao Gaekwad
D
लोकमान्य टिळक Lokmanya Tilak
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय २: महात्मा ज्योतिबा फुले

स्पष्टीकरण:

शेतीसाठी पाणीपुरवठ्याकरिता धरणांची उभारणी, कालव्यांचे जाळे, शेतीचे आधुनिकीकरण, जातीवंत जनावरांची पैदास, फलोद्यान शास्त्र आणि वनसंरक्षण या दूरदर्शी संकल्पना भारतात सर्वप्रथम महात्मा ज्योतिबा फुले यांनी मांडल्या.

महत्त्वाचे पैलू:

१. 'शेतकऱ्याचा असूड' (१८८३): या ग्रंथात फुल्यांनी दुष्काळ, दारिद्र्य आणि सावकारी पाशातून शेतकऱ्यांना मुक्त करण्यासाठी वैज्ञानिक शेती व जलसंधारणाची विस्तृत रूपरेषा दिली.
२. पाणी अडवा, पाणी जिरवा: डोंगरांवर चर खणणे, पावसाचे पाणी अडवण्यासाठी नद्या-नाल्यांवर दगडी धरणे व पाझर तलाव बांधणे अशी आजची पाणलोट विकास तत्त्वे त्यांनी १९ व्या शतकातच मांडली.
३. प्रात्यक्षिक कृती: त्यांनी स्वतः खडकवासला धरण आणि कालव्यांच्या कामात व्यावसायिक कंत्राटदार म्हणून काम करून जलव्यवस्थापनाचा प्रत्यक्ष अनुभव घेतला होता.
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

महात्मा फुल्यांनी १८८२ मध्ये 'हंटर शिक्षण आयोगा'पुढे साक्ष देताना ग्रामीण भागातील शेतकऱ्यांच्या मुलांसाठी मोफत, सक्तीचे आणि कृषिनिहाय प्राथमिक शिक्षण देण्याची जोरदार मागणी केली होती.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 2: Mahatma Jyotiba Phule

Explanation:

Visionary concepts including dam and weir construction, canal networks, agricultural modernization, pedigree animal breeding, horticulture, and watershed/forest conservation were first articulated in India by Mahatma Jyotiba Phule.

Key Aspects:

1. 'Shetkaryacha Asud' (1883): In this masterpiece, Phule provided a structural critique of rural indebtedness and advocated state-led modern agrarian reforms.
2. Watershed Principles: Long before modern soil-conservation science, Phule advocated contour trenching on barren hills, check dams across streams, and rainwater harvesting tanks.
3. Practical Experience: As a building contractor for the Khadakwasla Dam and canals, Phule combined grassroots rural observation with practical civil engineering knowledge.
💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

In his 1882 deposition before the Hunter Education Commission, Phule insisted that curriculum in rural schools must focus on practical agriculture and animal husbandry.

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📱 ५०,०००+ MPSC सराव प्रश्न व टेस्ट सिरीज मोफत!

MPSC गट-क, गट-ब आणि राज्यसेवा परीक्षेच्या सर्व मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) थेट मोबाईलवर सोडवा.

Google Play वरून ॲप मिळवा 📲
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF (Year Wise) → Combine Study Guide →