73 व्या घटनादुरुस्तीमुळे खेड्यांमध्ये काय घडून आले? अ) पंचायतीकडे आर्थिक बाबींचा संपूर्ण अधिकार आला. ब) पंचायतीतील जागांवर स्त्रियांना 1/3 आरक्षण मिळाले. क) पंचायतींचे अधिकार व कामे वाढली. ड) अनुसूचित जाती व जमातींना पंचायतीतील जागांवर आरक्षण मिळाले. पर्यायी उत्तरे :
EN
What transpired in villages due to the 73rd Constitutional Amendment?
a) Complete control over financial matters devolved upon Panchayats.
b) Women received 1/3rd reservation in Panchayat seats.
c) Powers and functions of Panchayats increased.
d) Scheduled Castes and Scheduled Tribes received reservation in Panchayat seats.
Alternative answers:
1: a, b and c
2: b, c and d
3: a, c and d
4: a, b and d
अचूक उत्तर: पर्याय (२) ब, क आणि ड
७३ व्या घटनादुरुस्तीच्या प्रत्यक्ष परिणामांनुसार पर्याय (२) ब, क आणि ड हे अचूक उत्तर आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
•
विधान (अ) चुकीचे: ७३ व्या घटनादुरुस्तीने पंचायतींना आर्थिक बाबींचे 'संपूर्ण' अधिकार दिलेले नाहीत; कर आकारणी व निधी वाटपाचे बहुतांश अधिकार हे राज्य विधिमंडळाच्या इच्छेवर (कलम २४३-H) अवलंबून ठेवण्यात आले आहेत.
•
विधान (ब) बरोबर: कलम २४३-D(३) नुसार पंचायतींमधील एकूण जागांपैकी किमान एक तृतीयांश (१/३) जागा महिलांसाठी आरक्षित करण्यात आल्या, ज्यामुळे ग्रामीण महिलांचे अभूतपूर्व सक्षमीकरण झाले.
•
विधान (क) बरोबर: ११ व्या अनुसूचीतील २९ विषयांचा समावेश करून पंचायतींचे अधिकार व कार्यक्षेत्र मोठ्या प्रमाणावर वाढले (कलम २४३-G).
•
विधान (ड) बरोबर: कलम २४३-D(१) नुसार प्रत्येक पंचायत क्षेत्रात अनुसूचित जाती (SC) व अनुसूचित जमातींना (ST) त्यांच्या लोकसंख्येच्या प्रमाणात जागांचे आरक्षण अनिवार्य करण्यात आले.
•
म्हणून ब, क आणि ड ही तीन विधाने योग्य आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: ७३ व्या घटनादुरुस्तीचे क्रांतीकारी बदल:
•
महिलांना किमान ३३% आरक्षण (कलम २४३-D).
•
SC व ST घटकांना लोकसंख्येच्या प्रमाणात आरक्षण (कलम २४३-D).
•
११ व्या अनुसूचीत २९ विषयांची कामे (कलम २४३-G).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) b, c and d
Based on the actual impact of the 73rd Constitutional Amendment Act, Option (2) b, c and d is the correct answer.
Detailed Analysis:
•
Statement (a) is incorrect: Panchayats were NOT given 'complete' financial autonomy; financial devolution remains largely discretionary with State Governments under Article 243-H.
•
Statement (b) is correct: Article 243-D(3) guaranteed not less than one-third (1/3rd) reservation of seats for women.
•
Statement (c) is correct: Powers and functions increased dramatically with the addition of the 29 subjects in the Eleventh Schedule (Article 243-G).
•
Statement (d) is correct: Article 243-D(1) mandated reservation of seats for Scheduled Castes and Scheduled Tribes in proportion to their population.
•
Hence, statements b, c, and d are correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Core Impacts of 73rd CAA:
•
Women: >= 33% reservation.
•
SC/ST: Proportional reservation.
•
Functions: 29 functional items devolved under 11th Schedule.