भारतीय राज्य घटनेतील कोणते अनुच्छेद 'शोषणाविरुद्ध अधिकार' देते ?
EN
Which Articles of the Constitution of India confer the 'Right against Exploitation'?
योग्य उत्तर: पर्याय १ (अनुच्छेद 23 - 24)
शोषणाविरुद्ध हक्क (Articles 23 - 24):
•
भारतीय संविधानाच्या भाग ३ मधील अनुच्छेद २३ आणि २४ हे शोषणाविरुद्धचे मूलभूत अधिकार (Right against Exploitation) प्रदान करतात:
•
अनुच्छेद 23: मानवी व्यापार (Human Trafficking), वेठबिगारी (Begar / Forced Labour) आणि सक्तीचे श्रम यांच्यावर पूर्ण बंदी घालते.
•
अनुच्छेद 24: १४ वर्षांखालील बालकांना कोणत्याही कारखान्यात, खाणीत किंवा इतर कोणत्याही धोकादायक कामावर (Hazardous employment) ठेवण्यास पूर्णपणे मनाई करते (बालकामगार प्रतिबंध).
•
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
अनुच्छेद 14 - 18: समानतेचा अधिकार (Right to Equality).
•
अनुच्छेद 32: घटनात्मक उपायांचा अधिकार (Right to Constitutional Remedies).
•
अनुच्छेद 368: घटनादुरुस्ती प्रक्रिया.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
अनुच्छेद 23: वेठबिगारी व मानवी व्यापार बंदी (नागरिक व परकीय दोघांना उपलब्ध, सरकार व खाजगी व्यक्तींविरुद्ध उपलब्ध).
•
अनुच्छेद 24: धोकादायक उद्योगात बालकामगार बंदी (निरपेक्ष हक्क - Absolute Right).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 1 (Articles 23 - 24)
Right against Exploitation (Articles 23–24):
•
Part III groups Articles 23 and 24 under the title *"Right against Exploitation"*:
•
Article 23: Prohibits traffic in human beings, begar (forced labor without payment), and other similar forms of forced labor. It protects individuals against both the State and private persons.
•
Article 24: Prohibits the employment of children below the age of 14 years in any factory, mine, or other hazardous activities.
•
Context of Other Options:
•
Articles 14–18: Right to Equality.
•
Articles 32–35: Right to Constitutional Remedies.
•
Article 368: Power and procedure of constitutional amendment.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Both Articles 23 and 24 are enforceable against private individuals as well as the State, making them powerful shields against societal exploitation.