भारतीय संविधानातील पुढीलपैकी कोणत्या तरतुदींमध्ये बदल करण्यासाठी संसदेच्या 'साध्या बहुमताची' (Simple Majority) आवश्यकता असते आणि अशी दुरुस्ती कलम ३६८ अंतर्गत घटनादुरुस्ती मानली जात नाही? (अ) संसदेतील गणसंख्या (Quorum) निश्चित करणे (ब) अधिकृत भाषेचा वापर व कामकाजाची भाषा (क) नागरिकत्वाचे संपादन व समाप्ती (ड) ५ व्या आणि ६ व्या परिशिष्टातील प्रशासकीय बदल खालीलपैकी अचूक पर्याय निवडा:
EN
Which of the following constitutional provisions can be amended by a 'Simple Majority' of Parliament, and such amendments are not deemed to be amendments under Article 368?
(a) Quorum in Parliament
(b) Use of official language
(c) Acquisition and termination of citizenship
(d) Administration of 5th and 6th Schedules
Select the correct option:
योग्य उत्तर पर्याय (४) '(अ), (ब), (क) आणि (ड) सर्व' आहे.
विश्लेषण:
संसदेच्या साध्या बहुमताने (उपस्थित व मतदान करणाऱ्या ५०% पेक्षा जास्त सदस्यांच्या मंजुरीने) पुढील बाबींमध्ये बदल करता येतो:
१.
संसदेतील गणसंख्या (Quorum - कलम १००).
२.
अधिकृत भाषेचा वापर (Use of official language - कलम ३४३, ३४८).
३.
नागरिकत्वाचे संपादन व समाप्ती (कलम ११ अन्वये नागरिकत्व कायदा).
४.
५ वे परिशिष्ट (अनुसूचित क्षेत्रे व जमातींचे प्रशासन) आणि ६ वे परिशिष्ट (आसाम, मेघालय, त्रिपुरा, मिझोराम मधील आदिवासी क्षेत्रांचे प्रशासन).
५.
नवीन राज्यांची निर्मिती व सीमा बदल (कलम २, ३, ४).
६.
विधानपरिषद निर्माण करणे किंवा बरखास्त करणे (कलम १६९).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
या दुरुस्त्या संसदेच्या सामान्य कायदे प्रक्रियेद्वारे केल्या जातात; कलम ३६८ मधील विशेष बहुमताची किंवा राज्य मंजुरीची आवश्यकता नसते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (4) 'All (a), (b), (c), and (d)'.
Analysis:
Provisions that can be amended by a simple majority of Parliament (outside the scope of Article 368) include:
1.
Quorum in Parliament (Article 100(3)).
2.
Use of official language (Articles 343, 348).
3.
Citizenship - acquisition and termination (Article 11).
4.
Fifth Schedule (administration of scheduled areas and scheduled tribes) and Sixth Schedule (administration of tribal areas in Assam, Meghalaya, Tripura, Mizoram).
5.
Admission or establishment of new states, formation of new states, and alteration of areas/boundaries (Articles 2, 3, and 4).
6.
Abolition or creation of Legislative Councils in States (Article 169).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
These amendments are enacted through ordinary legislative process and are explicitly excluded from the procedural formalities of Article 368.