खालील पर्यायापैकी कोणते न्यायालय अभिलेख न्यायालय आहे ?
EN
Which of the following courts is a Court of Record?
अचूक उत्तर: पर्याय (१) सर्वोच्च न्यायालय
सविस्तर विश्लेषण:
•
अभिलेख न्यायालय (Court of Record - कलम १२९):
•
भारतीय राज्यघटनेच्या कलम १२९ अन्वये "सर्वोच्च न्यायालय हे अभिलेख न्यायालय (Court of Record) असेल आणि त्यास स्वतःच्या अवमानाबद्दल शिक्षा करण्याच्या अधिकारासह अशा न्यायालयाचे सर्व अधिकार असतील."
•
अभिलेख न्यायालयाचे दोन अर्थ:
१.
या न्यायालयाचे सर्व निर्णय, नोंदी व कामकाज कायमस्वरूपी दस्तऐवज म्हणून जतन केले जातात आणि त्यांना कायदेशीर पुरावा व पूर्वोदाहरण (Precedent) म्हणून अबाधित मूल्य असते.
२.
या न्यायालयाला स्वतःच्या अवमानाबद्दल (Civil किंवा Criminal Contempt) शिक्षा करण्याचा अधिकार असतो.
•
(टीप: संविधानाच्या कलम २१५ अन्वये उच्च न्यायालये सुद्धा अभिलेख न्यायालये आहेत). दिलेल्या पर्यायांमध्ये केवळ 'सर्वोच्च न्यायालय' हे अभिलेख न्यायालय आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप:
•
कलम १२९ = सर्वोच्च न्यायालय हे अभिलेख न्यायालय (Court of Record) आहे.
•
कलम २१५ = उच्च न्यायालय हे अभिलेख न्यायालय आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) Supreme Court
Detailed Analysis:
•
Court of Record (Article 129):
•
Under Article 129 of the Constitution of India, "The Supreme Court shall be a Court of Record and shall have all the powers of such a court including the power to punish for contempt of itself."
•
Two Core Characteristics:
1.
The judgments and records of a Court of Record carry evidentiary value for all time and cannot be questioned when produced before any subordinate court.
2.
The court has inherent jurisdiction to penalize individuals for contempt of itself.
•
(Note: High Courts are also Courts of Record under Article 215). Among the options given, the Supreme Court is the Court of Record.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip:
•
Article 129: Supreme Court is a Court of Record.
•
Article 215: High Courts are Courts of Record.