तात्पुरत्या विद्युतचुंबकाचा (Electromagnet) गाभा बनवण्यासाठी खालीलपैकी कोणत्या पदार्थाचा वापर सर्वाधिक योग्य मानला जातो?
EN
Which of the following materials is most suitably used to construct the core of an electromagnet?
योग्य उत्तर पर्याय (२) आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
•
मृदू लोखंड (Soft Iron): विद्युतचुंबकाचा गाभा बनवण्यासाठी मृदू लोखंडाचा वापर केला जातो, कारण:
१)
याची चुंबकीय पारगम्यता (Permeability) उच्च असते, ज्यामुळे चुंबकीय क्षेत्राची तीव्रता कित्येक पटींनी वाढते.
२)
याची निग्रहता (Coercivity) आणि धारणक्षमता (Retentivity) अतिशय कमी असते; त्यामुळे विद्युतप्रवाह सुरू करताच ते तात्काळ शक्तिशाली चुंबक बनते आणि प्रवाह बंद करताच त्याचे चुंबकत्व लगेच नाहीसे होते.
पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय १ चुकीचा: स्टीलची निग्रहता जास्त असल्याने ते प्रवाह बंद झाल्यावरही चुंबकत्व टिकवून ठेवते, म्हणून ते 'स्थायी चुंबक' बनवण्यासाठी वापरतात.
•
पर्याय ३ व ४ चुकीचे: ॲल्युमिनियम (अनुचुंबकीय) व तांबे (प्रतिचुंबकीय) हे लोहचुंबकीय नसल्याने गाभ्यासाठी निरुपयोगी आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
विद्युतचुंबक (Electromagnet): मृदू लोखंड (उच्च पारगम्यता + कमी निग्रहता).
•
स्थायी चुंबक (Permanent Magnet): अल्निको किंवा कार्बन स्टील (उच्च धारणक्षमता + उच्च निग्रहता).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (2).
Detailed Analysis:
•
Soft Iron: The core of an electromagnet is ideally fabricated from soft iron because:
1)
It exhibits high magnetic permeability, allowing strong magnetic flux to be established rapidly.
2)
It possesses low coercivity and low retentivity, meaning it magnetizes readily when current flows and demagnetizes virtually instantaneously when current ceases.
Distractor Analysis:
•
Option 1 is incorrect: Hard steel retains significant remanent magnetization due to high coercivity, making it suitable for permanent magnets rather than temporary electromagnets.
•
Options 3 and 4 are incorrect: Aluminum (paramagnetic) and copper (diamagnetic) cannot concentrate magnetic flux.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Electromagnet cores require soft iron (high permeability, low retentivity/coercivity) to allow rapid switching.