चुंबकीय क्षेत्रामध्ये ठेवलेल्या विद्युतप्रवाह वाहक तारेवर यांत्रिक बल कार्य करते (मोटर परिणाम), या तत्त्वावर खालीलपैकी कोणते उपकरण कार्य करते?
EN
Which of the following devices operates on the principle of mechanical force exerted on a current-carrying conductor placed in a magnetic field (motor effect)?
योग्य उत्तर पर्याय (२) आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
•
विद्युत मोटर (Electric Motor): विद्युत ऊर्जेचे रूपांतर यांत्रिक ऊर्जेत करणारे हे साधन आहे.
•
जेव्हा चुंबकीय क्षेत्रात विद्युतप्रवाह वाहून नेणारी कुंडली ठेवली जाते, तेव्हा फ्लेमिंगच्या डाव्या हाताच्या नियमानुसार त्यावर यांत्रिक बलयुग्म (Torque) निर्माण होते, ज्यामुळे कुंडली फिरू लागते.
पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय १ चुकीचा: विद्युत जनरेटर हे 'विद्युतचुंबकीय प्रवर्तनाच्या' (Electromagnetic Induction) तत्त्वावर कार्य करून यांत्रिक ऊर्जेचे विद्युत ऊर्जेत रूपांतर करते.
•
पर्याय ३ चुकीचा: ट्रान्सफॉर्मर हा 'परस्पर प्रवर्तनाच्या' (Mutual Induction) तत्त्वावर कार्य करतो.
•
पर्याय ४ चुकीचा: इंडक्टर हा चुंबकीय क्षेत्रात ऊर्जा साठवणारा निष्क्रिय घटक आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
विद्युत मोटर: विद्युत ऊर्जा $\rightarrow$ यांत्रिक ऊर्जा (फ्लेमिंगचा डाव्या हाताचा नियम).
•
विद्युत जनरेटर: यांत्रिक ऊर्जा $\rightarrow$ विद्युत ऊर्जा (फ्लेमिंगचा उजव्या हाताचा नियम).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (2).
Detailed Analysis:
•
Electric Motor: Converts electrical energy into mechanical energy.
•
When a current-carrying coil is placed in a magnetic field, opposite sides of the coil experience equal and opposite magnetic forces, creating a torque that drives continuous rotation in accordance with Fleming's Left-Hand Rule.
Distractor Analysis:
•
Option 1 is incorrect: An electric generator converts mechanical energy into electricity using Faraday's law of electromagnetic induction.
•
Option 3 is incorrect: A transformer works on mutual electromagnetic induction to step voltage up or down without moving parts.
•
Option 4 is incorrect: An inductor stores energy in its magnetic field.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Motor: Electrical to Mechanical energy (Fleming's Left-Hand Rule).
•
Generator: Mechanical to Electrical energy (Fleming's Right-Hand Rule).