खालीलपैकी कोणते/ती विधान/ने बरोबर आहे/त? अ) राज्यसभेचे अध्यक्ष त्या सभागृहाचे सदस्य असतात. ब) मंत्रिमंडळ राज्यसभेला जबाबदार नसते. क) उपराष्ट्रपतींच्या बडतर्फीचा प्रस्ताव फक्त राज्यसभेतच मांडला जातो. पर्यायी उत्तरे:
EN
Which of the following statement(s) is/are correct?
a) The Chairman of the Rajya Sabha is a member of that House.
b) The Council of Ministers is not responsible to the Rajya Sabha.
c) A resolution for the removal of the Vice-President can only be introduced in the Rajya Sabha.
Alternative answers:
अचूक उत्तर: पर्याय (2) ब आणि क
राज्यसभेच्या अधिकारांचे व पदाधिकाऱ्यांचे विश्लेषण:
•
विधान (अ) चुकीचे आहे: भारताचे उपराष्ट्रपती हे राज्यसभेचे पदसिद्ध सभापती (Ex-officio Chairman) असतात (कलम 64). ते राज्यसभेचे सदस्य नसतात (कलम 66(2) नुसार ते संसदेच्या कोणत्याही सभागृहाचे सदस्य असू शकत नाहीत).
•
विधान (ब) बरोबर आहे: संविधानाच्या कलम 75(3) नुसार केंद्रीय मंत्रिपरिषद केवळ लोकसभेला सामूहिकरीत्या जबाबदार असते, राज्यसभेला जबाबदार नसते. त्यामुळे अविश्वास ठरावही फक्त लोकसभेतच मांडला जाऊ शकतो.
•
विधान (क) बरोबर आहे: संविधानाच्या कलम 67(b) नुसार उपराष्ट्रपतींना पदावरून दूर करण्याचा (बडतर्फीचा) प्रस्ताव केवळ आणि केवळ राज्यसभेतच सुरू केला जाऊ शकतो. राज्यसभेने प्रभावी बहुमताने (तत्कालीन सर्व सदस्यांच्या बहुमताने) मंजूर केल्यानंतर त्यास लोकसभेची साध्या बहुमताने मंजुरी लागते.
•
म्हणून योग्य विधाने: 'ब आणि क'.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप:
•
उपराष्ट्रपतींची बडतर्फ प्रक्रिया (कलम 67(b)):
1.
प्रस्ताव फक्त राज्यसभेत सुरू होतो (14 दिवसांची पूर्वसूचना आवश्यक).
2.
राज्यसभेत: प्रभावी बहुमत (Effective Majority).
3.
लोकसभेत: साधे बहुमत (Simple Majority).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) b and c
Analysis of Rajya Sabha Powers and Officers:
•
Statement (a) is incorrect: The Vice-President is the ex-officio Chairman of the Rajya Sabha (Article 64). Under Article 66(2), he is not a member of either House of Parliament.
•
Statement (b) is correct: Under Article 75(3), the Council of Ministers is collectively responsible solely to the Lok Sabha, not to the Rajya Sabha.
•
Statement (c) is correct: Under Article 67(b), a resolution for the removal of the Vice-President can be introduced only in the Rajya Sabha. It requires an effective majority (majority of all the then members) in the Rajya Sabha and simple agreement by the Lok Sabha.
•
Thus, statements b and c are correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip:
•
Removal of Vice-President (Article 67(b)):
1.
Resolution originates exclusively in Rajya Sabha (14 days advance notice).
2.
Passed by Rajya Sabha with an Effective Majority.
3.
Agreed to by Lok Sabha with a Simple Majority.