राज्याच्या मुख्य सचिवासंबंधी खालीलपैकी कोणते विधान असत्य आहे ?
EN
Which of the following statements about Chief Secretary of state is not true?
अचूक उत्तर: पर्याय (२) राष्ट्रपती शासन (राजवट) आणल्याने त्यांच्या राज्यप्रशासनातील स्थितीमध्ये, (position) पदामध्ये परिणाम होत नाही.
सविस्तर विश्लेषण:
राज्याच्या मुख्य सचिवासंबंधी (Chief Secretary) विधानांचे परीक्षण:
•
पर्याय (२) असत्य आहे (आणि म्हणून हेच उत्तर आहे):
•
जेव्हा राज्यात राष्ट्रपती शासन (कलम ३५६) लागू होते, तेव्हा निवडून आलेले मंत्रिमंडळ बरखास्त होते आणि राज्य कारभाराची खरी सूत्रे राज्यपालांकडे येतात.
•
अशा परिस्थितीत मुख्य सचिव हे राज्यपालांचे सर्वात महत्त्वाचे कार्यकारी सल्लागार व प्रशासकीय प्रमुख बनतात आणि प्रशासनातील त्यांचे स्थान अत्यंत प्रभावी व शक्तिशाली बनते. त्यामुळे त्यांच्या पदावर आणि स्थितीवर फार मोठा परिणाम होतो ('परिणाम होत नाही' हा दावा चुकीचा आहे).
•
इतर विधाने सत्य आहेत:
•
पर्याय (१): मुख्य सचिवाची कार्ये केंद्रातील कॅबिनेट सचिवापेक्षा अधिक व्यापक असतात, कारण मुख्य सचिव हा राज्याचा प्रशासकीय प्रमुख, कॅबिनेट सचिव, गृह सचिव आणि कर्मचारी विभागाचा प्रमुख अशा सर्व भूमिका एकत्र बजावतो.
•
पर्याय (३): केंद्र सरकारमध्ये मुख्य सचिवाशी थेट तुलना करता येईल असा एकही अधिकारी नाही (कारण केंद्रात ही कामे विविध सचिवांमध्ये विभागलेली असतात).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप:
•
राष्ट्रपती राजवटीत मुख्य सचिव (Chief Secretary) राज्यपालांचे मुख्य प्रशासकीय सल्लागार म्हणून काम पाहतात, त्यामुळे त्यांच्या अधिकारात व भूमिकेत मोठा बदल होतो.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) His position in the state administration is not affected by the imposition of President's Rule.
Detailed Analysis:
Analysis of statements regarding the Chief Secretary of a State:
•
Option (2) is NOT true (hence the correct answer):
•
When President's Rule is imposed under Article 356, the Council of Ministers is dismissed, and executive administration vests directly in the Governor.
•
The Chief Secretary functions as the principal executive aide to the Governor, assuming unprecedented administrative authority. Therefore, his position in the state administration is profoundly affected and elevated.
•
Other statements are true:
•
Option (1): His powers and functions are much broader than the Cabinet Secretary because the Chief Secretary combines the roles of administrative head, cabinet secretary, personnel chief, and emergency coordinator.
•
Option (3): There is no parallel single functionary in the Central Government matching his comprehensive portfolio.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip:
•
During President's Rule, the Chief Secretary becomes the de facto administrative executive of the state under the Governor.