भारतीय राज्यघटनेच्या कलम 243 (G) बाबत खालीलपैकी कोणती विधान/विधाने बरोबर आहेत ? अ) जागांचे आरक्षण ब) सदस्यत्वासाठी अपात्रता क) पंचायतीच्या निवडणूका ड) पंचायतीचे अधिकार, प्राधिकार आणि जवाबदाऱ्या पर्यायी उत्तरे :
EN
Which of the following statement(s) is/are correct regarding Article 243(G) of the Constitution of India?\na) Reservation of seats\nb) Disqualifications for membership\nc) Elections to the Panchayats\nd) Powers, authority and responsibilities of Panchayats\nAlternative answers:\n1: Only a and b\n2: Only d\n3: Only c\n4: Only a
अचूक उत्तर: पर्याय (२) फक्त ड
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ९ मधील कलमांच्या शिर्षकांनुसार पर्याय (२) फक्त ड हे अचूक उत्तर आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
•
पर्याय (२) अचूक उत्तर: भारतीय राज्यघटनेचे कलम २४३-G (Article 243-G) हे "पंचायतींचे अधिकार, प्राधिकार आणि जबाबदाऱ्या" (Powers, authority and responsibilities of Panchayats) या विषयाशी संबंधित आहे. या कलमान्वये राज्य विधिमंडळ कायद्याद्वारे पंचायतींना स्वशासनाची संस्था म्हणून काम करण्यासाठी आवश्यक ते अधिकार देते आणि ११ व्या अनुसूचीतील २९ विषयांवर कार्य करण्याची जबाबदारी सोपवते.
•
इतर कलमांचे स्पष्टीकरण:
•
(अ) जागांचे आरक्षण: हे कलम २४३-D मध्ये दिलेले आहे.
•
(ब) सदस्यत्वासाठी अपात्रता: हे कलम २४३-F मध्ये दिलेले आहे.
•
(क) पंचायतींच्या निवडणुका: हे कलम २४३-K मध्ये दिलेले आहे (राज्य निवडणूक आयोग).
•
म्हणून केवळ विधान (ड) हे कलम २४३-G शी सुसंगत असल्याने पर्याय (२) फक्त ड हे अचूक उत्तर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: भाग ९ मधील प्रमुख कलमे:
•
कलम २४३-A: ग्रामसभा (Gram Sabha).
•
कलम २४३-B: पंचायतींची त्रिस्तरीय रचना (Constitution of Panchayats).
•
कलम २४३-C: पंचायतींची रचना (Composition).
•
कलम २४३-D: आरक्षण (Reservation of seats).
•
कलम २४३-E: ५ वर्षांचा कार्यकाळ (Duration).
•
कलम २४३-F: अपात्रता (Disqualifications).
•
कलम २४३-G: अधिकार व कार्ये + ११ वी अनुसूची (Powers & 11th Schedule).
•
कलम २४३-I: राज्य वित्त आयोग (Finance Commission).
•
कलम २४३-K: राज्य निवडणूक आयोग (Elections).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) Only d
Under Part IX of the Constitution of India, Option (2) Only d is the correct answer.
Detailed Analysis:
•
Option (2) is correct: Article 243-G specifically bears the marginal heading "Powers, authority and responsibilities of Panchayats" (पंचायतींचे अधिकार, प्राधिकार आणि जबाबदाऱ्या). It enables State Legislatures to endow Panchayats with powers to function as institutions of self-government and implement economic development schemes across the 29 subjects listed in the Eleventh Schedule.
•
Other Constitutional Articles:
•
*(a) Reservation of seats:* Enshrined under Article 243-D.
•
*(b) Disqualifications for membership:* Enshrined under Article 243-F.
•
*(c) Elections to the Panchayats:* Enshrined under Article 243-K.
•
Therefore, statement (d) alone matches Article 243-G.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Key Articles of Part IX:
•
Article 243-A: Gram Sabha.
•
Article 243-B: Constitution of Panchayats (3-tier structure).
•
Article 243-D: Reservation of seats (SC, ST, and Women).
•
Article 243-E: Duration of Panchayats (5 years).
•
Article 243-F: Disqualifications for membership.
•
Article 243-G: Powers, authority, and responsibilities (11th Schedule).
•
Article 243-I: State Finance Commission.
•
Article 243-K: State Election Commission.