घटक राज्याच्या मुख्य सचिवाची भूमिका आणि कार्याबाबत खालीलपैकी कोणते विधान/ने चुकीचे आहे/त? अ) तो राज्य मंत्रिमंडळाचा सचिव म्हणून कार्य करतो. ब) तो राज्यपालांचा मुख्य सल्लागार म्हणून कार्य करतो. क) तो राज्य प्रशासनाचा प्रमुख समन्वयक म्हणून कार्य करतो. ड) तो 'अवशिष्ट वारस' (Residual legatee) म्हणून कार्य करतो. पर्यायी उत्तरे:
EN
Which of the following statement(s) is/are incorrect regarding the role and functions of the Chief Secretary of a State?
(a) He acts as the Secretary to the State Cabinet.
(b) He acts as the chief advisor to the Governor.
(c) He acts as the chief coordinator of state administration.
(d) He acts as the 'residual legatee'.
Alternative answers:
उत्तर: पर्याय (२)
स्पष्टीकरण:
घटक राज्याच्या मुख्य सचिवाची (Chief Secretary) भूमिका व कार्ये:
१.
मंत्रिमंडळाचा सचिव (विधान अ बरोबर): मुख्य सचिव हा राज्य मंत्रिमंडळाचा सचिव (Secretary to the Cabinet) म्हणून काम पाहतो आणि मंत्रिमंडळ बैठकीची विषयपत्रिका व इतिवृत्त तयार करतो.
२.
मुख्यमंत्र्यांचा मुख्य सल्लागार (विधान ब चुकीचे): मुख्य सचिव हा मुख्यमंत्र्यांचा (Chief Minister) मुख्य प्रशासकीय सल्लागार असतो, राज्यपालांचा नाही. राज्यपालांचे स्वतःचे स्वतंत्र सचिव (Secretary to the Governor) असतात. त्यामुळे विधान (ब) अयोग्य आहे.
३.
प्रशासनाचा प्रमुख समन्वयक (विधान क बरोबर): तो राज्यातील सर्व प्रशासकीय विभागांमध्ये समन्वय साधणारा सर्वोच्च अधिकारी असतो.
४.
अवशिष्ट वारस (Residual Legatee - विधान ड बरोबर): जे काम किंवा जबाबदारी कोणत्याही विशिष्ट विभागाला किंवा सचिवांना नेमून दिलेली नसते, ती सर्व अवशिष्ट कामे मुख्य सचिवांच्या अखत्यारीत येतात.
म्हणून चुकीचे विधान 'फक्त ब' (पर्याय २) आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
राज्यातील सनदी सेवेतील सर्वोच्च पद म्हणजे 'मुख्य सचिव'. ते राज्य मंत्रिमंडळाचे सचिव, मुख्यमंत्र्यांचे मुख्य सल्लागार आणि राज्य प्रशासनाचे प्रशासकीय प्रमुख असतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Answer: Option (2)
Explanation:
Regarding the role and functions of the Chief Secretary of a State:
1.
Secretary to the Cabinet (Statement a is correct): The Chief Secretary acts as the ex-officio Secretary to the State Cabinet, coordinating cabinet meetings, preparing agendas, and recording minutes.
2.
Advisor to the Chief Minister (Statement b is incorrect): The Chief Secretary is the chief policy and administrative advisor to the Chief Minister, NOT to the Governor. The Governor has a separate Secretariat headed by the Secretary to the Governor.
3.
Chief Coordinator (Statement c is correct): He acts as the principal coordinator across all government departments and directorates in the state.
4.
Residual Legatee (Statement d is correct): Under administrative law, matters that do not fall within the specific portfolio of any other department automatically fall under the jurisdiction of the Chief Secretary.
Therefore, statement (b) is incorrect.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The Chief Secretary is the administrative head of the state bureaucracy, the cabinet secretary of the state, and the senior-most civil servant, advising the Chief Minister.