कपडे धुण्याच्या घरगुती वॉशिंग मशीनमधील ड्रायरच्या अतिवेगाने फिरणाऱ्या जाळीदार ड्रममधून ओल्या कपड्यांमधील पाणी वेगळे करून कपडे सुकवण्यासाठी खालीलपैकी कोणती भौतिक पद्धत वापरली जाते?
EN
Which physical separation technique is utilized in the high-speed spin dryer of a washing machine to squeeze and separate water droplets from wet clothes?
योग्य उत्तर पर्याय (३) केंद्रोत्सारी पद्धत / अपकेंद्रीकरण (Centrifugation) आहे.
विश्लेषण:
•
केंद्रोत्सार पद्धत (Centrifugation): द्रवामध्ये निलंबित असणाऱ्या वेगवेगळ्या घनतेच्या घटकांना अतिवेगाने गोलाकार फिरवून (Centrifugal action) वेगळे करण्याचे हे तंत्र आहे.
•
वॉशिंग मशीनच्या ड्रायरमध्ये ड्रम प्रचंड वेगाने फिरतो, तेव्हा जड पाण्याचे थेंब अपकेंद्री बलामुळे (Centrifugal force) कपड्यांमधून बाहेर फेकले जातात आणि ड्रमच्या बारीक छिद्रांमधून बाहेर पडतात, तर कपडे ड्रममध्येच राहून सुकतात.
•
केंद्रोत्सार पद्धतीचे इतर महत्त्वाचे उपयोग:
१.
दुग्धशाळेत (Dairies) दुधातून साय किंवा लोणी (Butter/Cream) वेगळे करणे.
२.
रक्त व लघवीच्या वैद्यकीय तपासणीत रक्तपेशी प्लाझ्मापासून वेगळ्या करणे.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय १ (ऊर्ध्वपातन): उत्कलन बिंदूतील फरकावरून दोन द्रव वेगळे करणे.
•
पर्याय २ (वर्णलेखन): विद्राव्यतेतील फरकावरून रंगांचे घटक वेगळे करणे.
•
पर्याय ४ (स्फटिकीकरण): शुद्ध स्थायू स्फटिक मिळवणे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
अपकेंद्रीकरण / केंद्रोत्सारी पद्धत (Centrifugation) चे मुख्य उपयोग: (१) वॉशिंग मशीन ड्रायर, (२) दुधातून लोणी वेगळे करणे, (३) रक्त तपासणी प्रयोगशाळा (Centrifuge machine).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (3) Centrifugation.
Analysis:
•
Centrifugation is a mechanical separation process that applies centrifugal force to separate mixture components based on differences in density.
•
In a washing machine spin cycle, the perforated tub rotates at high RPM (~1000–1400 RPM). Inertia and outward centrifugal forces overcome the adhesive capillary force holding water to fabric fibers, forcing water droplets out through the wall perforations while retaining the clothes.
•
Other clinical and industrial applications:
•
Cream/butter separation from milk in dairies.
•
Fractionating blood plasma and cellular elements in clinical diagnostic laboratories.
Distractor Analysis:
•
Option 1 (Distillation): Separation based on differential boiling points.
•
Option 2 (Chromatography): Separation based on differential partitioning between stationary and mobile phases.
•
Option 4 (Crystallization): Purifying solid solutes from supersaturated solutions.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Prime applications of Centrifugation: (1) Washing machine spin drying, (2) Butter separation from milk, (3) Blood fractionation in diagnostic labs.