राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या अध्यक्ष नियुक्तीकरीता स्थापन करण्यात आलेल्या समितीमध्ये खालीलपैकी कोणाचा समावेश नसतो ?
EN
Who among the following is not included in the Committee constituted for the appointment of the Chairperson of the National Human Rights Commission?
1: President
2: Prime Minister
3: Speaker of Lok Sabha
4: Leader of the Opposition
अचूक उत्तर: पर्याय (1) राष्ट्रपती
स्पष्टीकरण:
मानवी हक्क संरक्षण अधिनियम, 1993 च्या कलम 4(1) नुसार राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाच्या अध्यक्ष व सदस्यांच्या नियुक्तीसाठी एक 6 सदस्यीय उच्चस्तरीय समिती शिफारस करते:
1.
निवड समितीची रचना (कलम 4(1)):
1.
पंतप्रधान (समितीचे अध्यक्ष)
2.
लोकसभा अध्यक्ष (Speaker of Lok Sabha)
3.
केंद्रीय गृहमंत्री (Minister of Home Affairs)
4.
लोकसभेतील विरोधी पक्षनेता (Leader of Opposition in Lok Sabha)
5.
राज्यसभेतील विरोधी पक्षनेता (Leader of Opposition in Rajya Sabha)
6.
राज्यसभेचे उपसभापती (Deputy Chairman of Rajya Sabha)
2.
राष्ट्रपतींची भूमिका:
•
राष्ट्रपती (President of India) हे या समितीच्या शिफारशीवरून अध्यक्ष व सदस्यांची औपचारिक नियुक्ती करतात; राष्ट्रपती स्वतः निवड समितीचे सदस्य नसतात.
•
त्यामुळे निवड समितीमध्ये राष्ट्रपतींचा समावेश नसतो.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप:
•
NHRC निवड समिती (कलम 4): 6 सदस्य (पंतप्रधान, गृहमंत्री, लोकसभा अध्यक्ष, राज्यसभेचे उपसभापती, दोन्ही सभागृहांचे विरोधी पक्षनेते).
•
SHRC निवड समिती (कलम 22): 4/6 सदस्य (मुख्यमंत्री, गृहमंत्री, विधानसभा अध्यक्ष, विधानसभेचे विरोधी पक्षनेते + विधानपरिषद असल्यास सभापती व विरोधी पक्षनेते).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) President
Explanation:
Under Section 4(1) of the Protection of Human Rights Act, 1993, the Chairperson and members of the NHRC are appointed on the recommendation of a 6-member selection committee:
1.
Composition of Selection Committee (Section 4(1)):
1.
Prime Minister (Chairperson)
2.
Speaker of the House of the People (Lok Sabha)
3.
Union Minister in-charge of the Ministry of Home Affairs
4.
Leader of the Opposition in the House of the People
5.
Leader of the Opposition in the Council of States
6.
Deputy Chairman of the Council of States
2.
Role of the President:
•
The President of India makes the formal appointment by warrant under his hand and seal based on the recommendations of this committee. The President is NOT a member of the Committee.
•
Hence, Option (1) is the correct answer.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip:
•
NHRC Selection Committee: 6 members headed by the Prime Minister.
•
SHRC Selection Committee: 4 (or 6) members headed by the Chief Minister.