अचूक उत्तर: पर्याय (४) राष्ट्रीय ज्ञान आयोगाने राष्ट्रीय उच्चतर शिक्षा अभियान (RUSA) ची स्थापना करण्याची शिफारस केली.
स्पष्टीकरण व विश्लेषण:
राष्ट्रीय ज्ञान आयोग (National Knowledge Commission - NKC 2005-2009):
•
सॅम पित्रोदा यांच्या अध्यक्षतेखाली २००५ मध्ये स्थापन झालेल्या राष्ट्रीय ज्ञान आयोगाने उच्च शिक्षणात क्रांतिकारी सुधारणा सुचविल्या:
•
विधान १ (बरोबर): उच्च शिक्षणाचे नियमन करण्यासाठी UGC आणि AICTE ऐवजी एकच स्वतंत्र नियामक प्राधिकरण - IRAHE (Independent Regulatory Authority for Higher Education) स्थापन करण्याची शिफारस केली.
•
विधान २ (बरोबर): देशभरात जागतिक दर्जाची ५० राष्ट्रीय विद्यापीठे (National Universities) स्थापन करण्याची शिफारस केली.
•
विधान ३ (बरोबर): पदवी शिक्षणाचा दर्जा राखण्यासाठी 'सेंट्रल बोर्ड ऑफ अंडरग्रेजुएट एज्युकेशन' स्थापन करण्याची शिफारस केली.
•
विधान ४ (चुकीचे - विचारलेले उत्तर): RUSA ची संकल्पना ज्ञान आयोगाने मांडली नव्हती; ती योजना १२ व्या पंचवार्षिक योजनेदरम्यान (२०१२-१७) नियोजन आयोग व मनुष्यबळ विकास मंत्रालयाने २०१३ मध्ये सुरू केली.
•
त्यामुळे चुकीचे विधान पर्याय (४) आहे.
📌 MPSC परीक्षा टीप: राष्ट्रीय ज्ञान आयोग (NKC): २००५ मध्ये पंतप्रधान डॉ. मनमोहन सिंग यांनी स्थापन केला. अध्यक्ष: सॅम पित्रोदा. प्रमुख शिफारशी: १५०० विद्यापीठे, ५० राष्ट्रीय विद्यापीठे, IRAHE ची निर्मिती.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (4) The National Knowledge Commission recommended the establishment of Rashtriya Uchchatar Shiksha Abhiyan (RUSA).
Detailed Explanation & Analysis:
Recommendations of the National Knowledge Commission (NKC, 2005–2009) chaired by Sam Pitroda:
•
Statement 1 is correct: NKC recommended replacing fragmented regulatory agencies with an Independent Regulatory Authority for Higher Education (IRAHE).
•
Statement 2 is correct: It recommended establishing 50 National Universities of world-class excellence to expand access.
•
Statement 3 is correct: It recommended a Central Board of Undergraduate Education to upgrade collegiate curricula.
•
Statement 4 is incorrect (Asked Answer): RUSA was conceived during the 12th Five-Year Plan by the Planning Commission and MHRD in 2013, NOT by the National Knowledge Commission.
•
Therefore, Option (4) is the incorrect statement and the right answer.
📌 MPSC Exam Tip: National Knowledge Commission (NKC) constituted in 2005 under Sam Pitroda recommended creating 1500 universities, 50 National Universities, and setting up IRAHE.
