खालील विधाने वाचा व अचूक पर्याय निवडा. अ) भारतावरील चीनच्या आक्रमणाच्या पार्श्वभुमीवर कम्युनिस्ट पक्षात फूट पडली. ब) भारत धार्जिण्या कम्युनिस्टांना उजवे तर चीन धार्जिण्या कम्युनिस्टांना डावे असे संबोधले जाऊ लागले. क) महाराष्ट्रात उजव्या कम्युनिस्टांचे नेते कॉ. रणदिवे तर डाव्या कम्युनिस्टांचे नेते कॉ.डांगे होते. ड) कालांतराने डावे कम्युनिस्ट काँग्रेसच्या जवळ गेले, उजवे कम्युनिस्ट मात्र कायम काँग्रेसच्या विरोधात राहिले. पर्यायी उत्तरे :
EN
Read the following statements and choose the correct option:
a) The Communist Party split in the backdrop of the Chinese aggression against India.
b) Pro-India communists came to be called Rightists while pro-China communists were called Leftists.
c) In Maharashtra, Comrade Ranadive was the leader of the Right Communists while Comrade Dange was the leader of the Left Communists.
d) Over time, the Left Communists moved closer to Congress, while the Right Communists remained permanently opposed to Congress.
Alternative answers:
अचूक उत्तर: पर्याय (२) विधाने क आणि ड असत्य आहेत
भारतीय कम्युनिस्ट पक्षातील १९६४ च्या ऐतिहासिक फुटीबाबत विधाने 'क' आणि 'ड' असत्य (चुकीची) आहेत, तर विधाने 'अ' आणि 'ब' सत्य आहेत.
सविस्तर विश्लेषण:
•
विधान 'अ' सत्य: १९६२ च्या भारत-चीन युद्धाच्या आणि सोव्हिएत युनियन व चीन यांच्यातील वैचारिक संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर १९६४ मध्ये कम्युनिस्ट पक्षात उभी फूट पडली.
•
विधान 'ब' सत्य: भारत-समर्थक व मॉस्कोशी एकनिष्ठ असणाऱ्या गटाला 'उजवे कम्युनिस्ट' (Right Communists / CPI) म्हटले गेले, तर बीजिंग/चीन-समर्थक मानल्या गेलेल्या जहाल गटाला 'डावे कम्युनिस्ट' (Left Communists / CPI-M) म्हटले गेले.
•
विधान 'क' असत्य: महाराष्ट्रात उजव्या कम्युनिस्टांचे (CPI) नेतृत्व कॉम्रेड श्रीपाद अमृत डांगे यांच्याकडे होते, तर डाव्या कम्युनिस्टांचे (CPI-M) नेतृत्व कॉम्रेड भालचंद्र त्रिंबक रणदिवे (B.T. Ranadive) यांच्याकडे होते. विधानात ही नावे उलटी दिली आहेत.
•
विधान 'ड' असत्य: काळाच्या ओघात उजवे कम्युनिस्ट (CPI / डांगे गट) हे काँग्रेसच्या जवळ गेले (१९७५ च्या आणीबाणीलाही त्यांनी पाठिंबा दिला होता), तर डावे कम्युनिस्ट (CPI-M) काँग्रेसच्या कायम विरोधात राहिले. विधानात हे विधान परस्पर उलट मांडले आहे.
•
म्हणून विधाने क आणि ड असत्य आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: १९६४ मधील कम्युनिस्ट पक्षाची फूट:
१)
भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष (CPI): उजवे गट, नेते एस. ए. डांगे (मॉस्को निष्ठा, काँग्रेसशी सहकार्य).
२)
भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष-मार्क्सवादी (CPI-M): डावे गट, नेते बी. टी. रणदिवे, ई. एम. एस. नंबुद्रीपाद, पी. सुंदरय्या (काँग्रेसविरोधी).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) Statements c and d are false
Regarding the historic 1964 split in the Communist movement in India, statements c and d are false, while statements a and b are true.
Detailed Analysis:
•
Statement a is true: The Sino-Indian war of 1962 and the broader Sino-Soviet ideological split precipitated the formal schism in the Communist Party of India in 1964.
•
Statement b is true: The faction supporting the Indian national position and Moscow was termed 'Right Communists' (CPI), while the hardline faction was designated 'Left Communists' (CPI-M).
•
Statement c is false: In Maharashtra, the leader of the Right Communists (CPI) was Comrade S.A. Dange, whereas the leader of the Left Communists (CPI-M) was Comrade B.T. Ranadive. The statement interchanged their affiliations.
•
Statement d is false: It was the Right Communists (CPI under Dange) who moved close to the Congress (even supporting Indira Gandhi's Emergency in 1975), while the Left Communists (CPI-M) steadfastly opposed the Congress. The statement reversed this reality.
•
Thus, statements c and d are false.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: The 1964 Communist Split produced:
•
CPI (Rightists): Pro-Moscow, led by S.A. Dange, tactical alliance with Congress.
•
CPI-M (Leftists): Anti-Congress, led by P. Sundarayya, E.M.S. Namboodiripad, and B.T. Ranadive.