2004 च्या सार्वत्रिक लोकसभा निवडणुकामध्ये काँग्रेसला 145 जागा मिळाल्या व त्यांच्या मित्रपक्षांना 74 जागा मिळाल्या. ही बेरीज देखील बहुमतापेक्षा कमी होती त्यावेळी कोणत्या राजकीय पक्षाच्या 'बाहेरून' पाठिंब्याच्या जोरावर संयुक्त पुरोगामी आघाडीने अल्पमतातील सरकार स्थापन केले? अ) भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष ब) मार्क्सवादी कम्युनिस्ट पक्ष क) तृणमूल काँग्रेस ड) राष्ट्रीय जनता दल पर्यायी उत्तरे :
EN
In the 2004 Lok Sabha elections, Congress won 145 seats and its allies won 74 seats. With the outside support of which political parties did the United Progressive Alliance form a minority government?
a) Communist Party of India
b) Communist Party of India (Marxist)
c) Trinamool Congress
d) Rashtriya Janata Dal
Alternative answers:
अचूक उत्तर: पर्याय (३) अ आणि ब
स्पष्टीकरण:
२००४ ची युपीए-१ (UPA-1) सरकार आणि डाव्या पक्षांचा पाठिंबा:
•
पार्श्वभूमी: २००४ च्या १४ व्या लोकसभा निवडणुकीत काँग्रेस (१४५) आणि त्यांच्या निवडणूकपूर्व मित्रपक्षांना (७४) मिळून २१९ जागा मिळाल्या होत्या, जे बहुमताच्या (२७२) आकड्यापेक्षा कमी होते.
•
डाव्या पक्षांचा बाहेरून पाठिंबा:
•
अशा वेळी भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष - भाकप (CPI - १० जागा) आणि मार्क्सवादी कम्युनिस्ट पक्ष - माकप [CPI(M) - ४३ जागा] यांच्या नेतृत्वाखालील डाव्या आघाडीने (Left Front - एकूण ५९ खासदार) 'किमान समान कार्यक्रम' (CMP) ठरवून सरकारमध्ये सामील न होता सरकारला बाहेरून पाठिंबा (Outside Support) दिला.
•
यामुळे डॉ. मनमोहन सिंग यांच्या नेतृत्वाखाली संयुक्त पुरोगामी आघाडीचे (UPA-1) सरकार स्थिरपणे स्थापन झाले.
•
(राष्ट्रीय जनता दल हा UPA आघाडीचा प्रत्यक्ष सहभागी घटक पक्ष होता आणि लालूप्रसाद यादव रेल्वेमंत्री बनले होते, बाहेरून पाठिंबा देणारा नव्हता).
त्यामुळे अचूक उत्तर पर्याय (३) अ आणि ब आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: २००४ मध्ये मनमोहन सिंग यांच्या UPA-1 सरकारला भाकप (CPI) आणि माकप [CPI(M)] या डाव्या पक्षांनी ५९ खासदारांसह बाहेरून पाठिंबा दिला होता (२००८ मध्ये भारत-अमेरिका अणुकरारावरून हा पाठिंबा मागे घेतला).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) a and b
Explanation:
Formation of UPA-1 in 2004 and the role of the Left Front:
•
Background: In the 2004 Lok Sabha elections, the Indian National Congress won 145 seats and its pre-poll allies secured 74 seats, totaling 219 seats—well short of the 272 majority mark.
•
Outside support from the Left parties:
•
To prevent a BJP-led government, the Left Front—principally comprising the Communist Party of India (CPI, 10 seats) and the Communist Party of India (Marxist) [CPI(M), 43 seats] along with RSP and Forward Bloc (totaling 59 MPs)—decided to extend outside support to the United Progressive Alliance without formally joining the ministry.
•
This crucial external support was anchored on the National Common Minimum Programme (NCMP).
•
(Rashtriya Janata Dal formally joined the coalition with Lalu Prasad Yadav as Cabinet Minister; it was not an 'outside' supporter).
Therefore, the correct answer is Option (3) a and b.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: In 2004, the CPI and CPI(M) (Left Front with 59 MPs) provided critical outside support to the UPA-1 government under Dr. Manmohan Singh.