भारतातील 'खनिजांचे संग्रहालय' म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या राजस्थान राज्याचे 'खाण व भूविज्ञान संचालनालय' (Directorate of Mines and Geology) कोठे स्थित आहे?
EN
Known as the 'Museum of Minerals', where is the state Directorate of Mines and Geology of Rajasthan headquartered?
योग्य उत्तर: पर्याय (३) - उदयपूर.
विश्लेषण:
•
राजस्थान हे भारतातील बिगर-लोह खनिजांचे (Non-ferrous minerals) सर्वात मोठे केंद्र आहे, म्हणून त्याला 'खनिजांचे अजायबघर' (Museum of Minerals) म्हणतात.
•
राजस्थान सरकारच्या 'खाण व भूविज्ञान संचालनालयाचे' (Directorate of Mines & Geology - DMG) मुख्य कार्यालय 'उदयपूर' येथे स्थित आहे.
•
उदयपूर हे अरवली पर्वतातील अत्यंत समृद्ध खनिज पट्ट्याच्या केंद्रस्थानी वसलेले असून, हिंदुस्तान झिंक लिमिटेडचे (HZL) मुख्यालय आणि जावर जस्त-चांदीच्या खाणी या परिसरातच आहेत.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (१) जयपूर: राजस्थानची प्रशासकीय राजधानी.
•
पर्याय (२) जोधपूर: राजस्थान उच्च न्यायालय आणि मरुस्थलीचे प्रवेशद्वार.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
राजस्थानची मक्तेदारी (१००% किंवा ९०%+ उत्पादन):
•
व्होलेस्टोनाइट (Wollastonite) - १००%
•
जॅस्पर (Jasper) - १००%
•
शिसे आणि जस्त (Lead-Zinc) - १००%
•
जिप्सम - ९९%.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) - Udaipur.
Analysis:
•
Rajasthan's Directorate of Mines and Geology (DMG) is officially headquartered in 'Udaipur'.
•
Udaipur lies at the structural hub of the Aravalli mineralized belt, hosting the legendary Zawar lead-zinc-silver mines and the corporate headquarters of Hindustan Zinc Limited (HZL).
•
Rajasthan is renowned as the 'Museum of Minerals' as it produces 79 varieties of minerals, with complete or near-total national monopolies in Lead-Zinc, Wollastonite, Jasper, Calcite, and Gypsum.
Distractor Analysis:
•
Although Jaipur is the state capital and Jodhpur houses the High Court, mining governance is anchored in Udaipur.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Rajasthan produces 100% of India's Lead, Zinc, Wollastonite, and Jasper.