शासनाच्या धोरणप्रक्रियेला प्रभावित करण्यासाठी दबावगट कोणती साधने अवलंबितात? अ) प्रशासकीय अधिकाऱ्यांशी संपर्क साधने. ब) प्रसार माध्यमांचा अवलंब करून अनुकूल जनमत तयार करणे. क) हितसंबंधाचे प्रगटीकरण करण्यासाठी मोर्चे, निदर्शने, आंदोलन इ. मार्गाचा अवलंब करणे. ड) हितसंबंधाचे सुसुत्रीकरण करणे. वरीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे?
EN
What means do pressure groups adopt to influence the policymaking process of the government?
a) Contacting administrative officials.
b) Using mass media to create favorable public opinion.
c) Using methods like rallies, demonstrations, and agitations to articulate interests.
d) Aggregating interests.
Which of the above statement(s) is/are correct?
अचूक उत्तर: पर्याय (३) a, b आणि c
दबावगट शासनाच्या धोरण प्रक्रियेला प्रभावित करण्यासाठी अ, ब आणि क या साधनांचा अवलंब करतात, तर ड (हितसंबंधांचे सुसूत्रीकरण) हे राजकीय पक्षांचे कार्य आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
•
विधान 'अ' बरोबर: प्रशासकीय अधिकारी, सचिव व मंत्र्यांची भेट घेऊन निवेदने देणे (Lobbying / संपर्क साधणे) हे दबावगटांचे प्राथमिक साधन असते.
•
विधान 'ब' बरोबर: वर्तमानपत्रे, दूरचित्रवाणी व समाजमाध्यमांद्वारे अनुकूल जनमत तयार करून शासनावर नैतिक व राजकीय दबाव निर्माण केला जातो.
•
विधान 'क' बरोबर: मोर्चे, निदर्शने, धरणे, संप आणि सत्याग्रह या आंदोलनात्मक मार्गांनी आपल्या मागण्यांचे प्रकटीकरण (Interest Articulation) केले जाते.
•
विधान 'ड' अयोग्य: हितसंबंधांचे सुसूत्रीकरण व एकत्रीकरण (Interest Aggregation) करणे हे राजकीय पक्षांचे कार्य असते, दबावगटांचे नाही.
•
म्हणून पर्याय (३) a, b आणि c हे अचूक उत्तर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: दबावगटांची मुख्य तंत्रे/साधने:
१)
लॉबिंग (Lobbying - अधिकाऱ्यांशी संपर्क)
२)
प्रचार व प्रसारमाध्यमांचा वापर (Propaganda)
३)
प्रत्यक्ष कृती (Direct Action - मोर्चे, संप, बंद)
४)
जनहित याचिका (PIL) व न्यायालयीन मार्ग.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) a, b, and c
Pressure groups utilize techniques a, b, and c to influence public policy, whereas technique d belongs to political parties.
Detailed Analysis:
•
Statement a is correct: Direct lobbying and submitting memoranda to administrative officials and bureaucrats are standard advocacy methods.
•
Statement b is correct: Media publicity, advertisements, and public campaigns are extensively utilized to sway public opinion in their favor.
•
Statement c is correct: Rallies, demonstrations, picketing, and strikes are core collective agitation tactics for interest articulation.
•
Statement d is incorrect: Interest Aggregation (harmonizing multiple competing interests) is the distinct domain of political parties, not pressure groups.
•
Therefore, Option (3) a, b, and c is correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Key techniques of pressure groups include lobbying, media campaigns, judicial litigation (PIL), strikes, and mass mobilization.