अचूक उत्तर: पर्याय (१) सर्व वरिष्ठ काँग्रेसजनांनी आपल्या पदाचा राजीनामा देवून तरुण पक्ष कार्यकर्त्यांसाठी मार्ग मोकळा करावा.
स्पष्टीकरण:
कामराज योजना (Kamaraj Plan - १९६३):
•
पार्श्वभूमी: १९६२ च्या भारत-चीन युद्धातील पराभवानंतर आणि तीन लोकसभा पोटनिवडणुकांतील पराभवानंतर काँग्रेस पक्षाची संघटनात्मक घसरण रोखण्यासाठी मद्रासचे (तामिळनाडू) तत्कालीन मुख्यमंत्री के. कामराज यांनी ही ऐतिहासिक योजना मांडली.
•
योजनेचे स्वरूप:
•
पक्षातील सर्व ज्येष्ठ व अनुभवी नेत्यांनी मंत्रीपदांचे आणि मुख्यमंत्रिपदांचे राजीनामे देऊन पक्ष संघटनेच्या कामात झोकून द्यावे आणि तरुण कार्यकर्त्यांसाठी मार्ग मोकळा करावा.
•
पंडित नेहरूंनी ही योजना स्वीकारली. त्यानुसार के. कामराज, मोरारजी देसाई, लालबहादूर शास्त्री, बाबू जगजीवन राम, बीजू पटनाईक, एस. के. पाटील या दिग्गज नेत्यांनी आपल्या पदांचे राजीनामे दिले होते.
•
पुढे कामराज काँग्रेसचे राष्ट्रीय अध्यक्ष बनले.
त्यामुळे अचूक उत्तर पर्याय (१) आहे.
📌 MPSC परीक्षा टीप: कामराज योजना (ऑगस्ट १९६३): सत्ता सोडून पक्ष संघटनेचे काम करण्यासाठी ज्येष्ठ मंत्र्यांनी राजीनामे देण्याची योजना. के. कामराज, मोरारजी देसाई, लालबहादूर शास्त्री यांनी मंत्रीपदाचे राजीनामे दिले होते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) All senior Congress leaders should resign from their ministerial posts to clear the way for and work with party cadres.
Explanation:
The Kamaraj Plan of 1963:
•
Background: In the wake of political demoralization following the 1962 Sino-Indian War, the Chief Minister of Madras State, Kumaraswami Kamaraj, proposed an organizational blueprint in August 1963 to revitalize the Congress party.
•
Core Proposition:
•
All senior Congress ministers and Chief Ministers should voluntarily resign from their ministerial offices to dedicate themselves full-time to grassroots party organizational work and facilitate a renewal of younger cadres.
•
Prime Minister Jawaharlal Nehru endorsed the plan. Consequently, towering leaders including K. Kamaraj, Morarji Desai, Lal Bahadur Shastri, Jagjivan Ram, Biju Patnaik, and S. K. Patil resigned from government.
•
Kamaraj was soon after elected Congress President, earning the reputation of the political 'Kingmaker'.
Therefore, the correct answer is Option (1).
📌 MPSC Exam Tip: The Kamaraj Plan (1963) proposed that senior Congress leaders resign from ministerial posts to rebuild the party organisation at the grassroots.
