भारतातील राजकीय पक्षाच्या निर्मितीमधील सामाजिक घटकांसंदर्भात खालीलपैकी कोणते विधान / विधाने बरोबर आहे/आहेत ? अ. भारतीय रिपब्लिकन पक्ष हा सामाजिक जाणिवेतून निर्माण झालेला आहे. ब. बहुजन समाज पक्ष हा सामाजिक जाणिवेतून निर्माण झालेला आहे. क. भारतात सामाजिक विचारसरणीवर आधारित राजकीय पक्षांची संख्या नगण्य आहे. ड. राजकीय पक्षाकडून सामाजिक समता, न्याय, बंधुभाव या मुल्यांचा पाठपुरावा केला जातो.
EN
Which statement(s) is/are correct regarding social factors in the formation of political parties in India?
a. The Republican Party of India was born out of social consciousness.
b. The Bahujan Samaj Party was born out of social consciousness.
c. In India, the number of political parties based on social ideology is negligible.
d. Values like social equality, justice, and fraternity are pursued by political parties.
Alternative answers:
अचूक उत्तर: पर्याय (२) अ, ब, क आणि ड
स्पष्टीकरण:
भारतातील राजकीय पक्षांची निर्मिती आणि सामाजिक घटक:
•
विधान (अ) बरोबर आहे: डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या प्रेरणेने स्थापन झालेला 'भारतीय रिपब्लिकन पक्ष' (RPI - १९५७) हा दलित आणि शोषित वर्गाच्या सामाजिक जागृतीतून व अधिकारांच्या जाणीवेतून जन्माला आला.
•
विधान (ब) बरोबर आहे: मान्यवर कांशीराम यांनी स्थापन केलेला 'बहुजन समाज पक्ष' (BSP - १९८४) हा बहुजन समाजाच्या स्वाभिमान आणि सामाजिक समतेच्या जाणिवेतून निर्माण झाला.
•
विधान (क) बरोबर मानले गेले आहे: राजकीय समाजशास्त्राच्या सैद्धांतिक मांडणीनुसार, भारतात जात, धर्म, प्रादेशिकता आणि व्यक्तिपूजेवर आधारित पक्षांची संख्या प्रचंड असली तरी विशुद्ध 'सामाजिक विचारसरणीवर' (Pure Social Ideology) ठाम राहणाऱ्या पक्षांची संख्या राष्ट्रीय संदर्भात मर्यादित/नगण्य राहिली आहे.
•
विधान (ड) बरोबर आहे: संविधानातील सामाजिक समता, न्याय आणि बंधुभाव या उदात्त मूल्यांचा राजकीय पक्षांकडून आपल्या जाहीरनाम्यात व जाहीर भूमिकेत पाठपुरावा केला जातो.
•
आयोगाच्या अधिकृत उत्तरतालिकेनुसार पर्याय (२) अ, ब, क आणि ड हे अचूक उत्तर ग्राह्य धरण्यात आले आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
📌 MPSC परीक्षा टीप: भारतातील पक्ष पद्धतीवर जात, धर्म व भाषा या सामाजिक घटकांचा मोठा प्रभाव आहे. RPI आणि BSP हे सामाजिक जाणीव व समतेच्या चळवळीतून जन्माला आलेले प्रमुख पक्ष आहेत.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) a, b, c and d
Explanation:
Social determinants of party system formation in India:
•
Statement a is correct: The Republican Party of India (RPI), envisioned by Dr. B. R. Ambedkar and founded in October 1957, emerged directly from the social awakening and civil rights struggles of the marginalized classes.
•
Statement b is correct: The Bahujan Samaj Party (BSP), established by Kanshi Ram in 1984, arose out of deep social consciousness to politically empower Dalits, OBCs, and minorities.
•
Statement c is accepted: In political sociology analyses of the Indian party system, while caste and regional factional parties proliferate, parties strictly structured around coherent, pure social ideologies remain comparatively negligible on the national plane.
•
Statement d is correct: Constitutional principles of social justice, equality, and fraternity are formally articulated and pursued by democratic political parties.
•
As per the official MPSC answer key, Option (2) a, b, c and d was accepted.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
📌 MPSC Exam Tip: Social awakening gave rise to parties like RPI (1957) and BSP (1984). Indian political sociology examines the interplay of caste, ideology, and constitutional values in party development.